ABD, Dünya ve Gerisi

Haluk Bulucu

21 Nisan 2022

Rusya, egemen bir ülke olan Ukrayna’ya saldırıyor. ABD ve Avrupa’da savaşı seyrediyor, hatta uzaması için elinden geleni yapıyor.

Rusya, 2014’de Ukrayna’ya ait olan Kırım’ı fiilen almıştı. Batı’dan da kuvvetli bir ses çıkmamıştı. Rusya şimdi de, Azak Denizinin çevresini tamamen alarak, stratejik ve lojistik olarak Kırım yarımadasını tam gücü ile destekler konuma fiilen geldi.

Aklıma 2008 yılında baskıya giren “America and the World” kitabı geldi, notlarıma bir göz attım. Meşhur David Ignatius’un ofisinde zaman zaman bir araya gelen devrin meşhur ve etkin kişileri ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Zbigniew Brzezinski’nin, Brent Scowcroft ile yaptığı söyleşileri kitap haline getirmiş sayın Ignatius. David Ignatius, benim aklımda doğru kaldıysa, meşhur “One Minute”söyleşisinin de moderatörü..

Notlarımın, egemen bir ülkeye açılan bu savaş ile ilgili kısımları kısaca şunlar:

• ABD, gönülsüz bir emperyal güçtür. Dolayısıyla, dünyada kontrolü sağlayamaz.
• 21. yüzyılda kitleler siyasal olarak çok bilinçli ve faal hale geldiği için, emperyalist politikalar güdemezsiniz.
• Savaşlar sorunları nadiren çözer. Sonuçları istenilen/istenilmeyen birçok farklı durum yaratır.  Tahminlerden farklı olur.
• Bir savaşa girmek zordur, mutlaka çıkış stratejinizin de olması gerekir. Bir “muhtemel sonuçlar” analizi yapmadan savaşlara girmemelidir.
• ABD’nin Irak’a girmesi büyük bir hataydı.
• 1991’den öncesi soğuk savaş dönemiydi. O dönem de kaygılar tek noktaya, yani Sovyet tehdidine odaklıydı. Şimdilerde (2008) ise sorunlar çok dağınık. Küresel değişim karmaşası var. Yönetim olarak, kasıp kavurmayan, zeki bir toplum üzerine kurulu bir yönetim ihtiyacımız var (bu sözleri 2008’de söylemişler. Aradan bir “Obama, Trump ve Biden” başkanlık dönemi geçmiş. Ortaya önce Çin çıkmış, sonra da Rusya).
• Temel kaygıları şu: Tekno bir gelişmenin ABD’yi zayıf konuma düşürmesi
• Demişler ki: 21. yüzyılda küresel bir siyasi uyanış var. Güç uzakdoğu’ya kayıyor. Hepimizin ortak zarar göreceğimiz sorunlar
  • Çevre
  • Fakirlik
  • Adaletsizlik
• Son olarak ta şunu demişler. 20. yüzyılda tüm önemli stratejik kararlar, milletin en keskin zekâlarının bir masa etrafına oturup ABD ve dünya ile ilgili yol gösterici bazı temel işaretlerin de alındığı bir süreç olan “Ortak Stratejik Diyalog” geleneği ile alınmıştı (Ülkemizde nasıl acaba?)
• Özet olarak demişler ki “dost, düşman ayrımı yapmadan uzlaşmaya ihtiyaç var. Dünyaya uyum gösterip, savunmaya geçmeyelim”.

2008 yılında yapılan bu söyleşilerin bugün için değeri nedir, tartışılır. Ancak arada, bir Obama, Trump ve Biden dönemleri oldu. Kişisel farklılıklar çok fazla idi. Buna karşılık karşılarında son yirmi yıldır ülkesini idare eden Putin var. Sonra da Çin…

ABD, NATO kanalı ile Rusya’yı baskılarken, askerini bu işe hiç karıştırmadı. Ancak Ukrayna’ya en çok yardım eden ülke oldu.

Eski ABD Başkan’larından Teddy Roosevelt'in meşhur önerisinin bugüne indirgenmiş şeklini geçtiğimiz Perşembe günü ABD Başkanı Biden demiş: ‘Bizler, bazen yumuşak konuşuruz. Ama beraberinde de büyük bir de mızrak (Javelin) taşırız. Zaten bunlardan birçoğunu da gönderiyoruz’.

Önümüzde ilginç yıllar var. Bu oyunu akıllı olan ve işbirliği yapan kazanacak.